Muzeum Sztuki Współczesnej w Skopje – dzieło warszawskich Tygrysów

November 22, 2017 Emilia Polak No comments exist

To jedno z moich ulubionych miejsc w stolicy Macedonii 🙂 Sam budynek jest uznawany za jeden z najlepszych i najciekawszych przykładów architektury postmodernistycznej w tym kraju. Drugą jego zaletą jest umiejscowienie – znajduje się w okolicy Skopsko Kale (twierdza) i roztacza się stamtąd przepiękny widok na całe miasto.

 

Ciekawostką dla nas jest to, że 9 stycznia 1966 r. Stowarzyszenie Architektów Polskich SARP ogłosiło powszechny konkurs na projekt koncepcyjny gmachu muzeum sztuki, które miało znajdować się właśnie w Skopje. Skąd taki pomysł? W 1963 roku ogromna część stolicy Macedonii uległa zniszczeniu w wyniku trzęsienia ziemi. W przybliżeniu 75% zabudowy miasta została zrównana z ziemią, ponad sto tysięcy mieszkańców straciło dach nad głową. W ramach pomocy, Polska zobowiązała się zrealizować projekt koncepcyjny dowolnego budynku użyteczności publicznej. Władze Skopje zdecydowały się na gmach Muzeum Sztuki Współczesnej, by było ono znakiem postępu miasta.

 

Museum of contemporary arts, Skopje, Macedonia

Zdjęcie: Gadjowsky, Flickr

 

Konkurs wygrali: Wacław Kłyszewski, Jerzy Mokrzyński oraz Eugeniusz Wierzbicki, nazywani Tygrysami. Poznali się w czasie studiów na Politechnice Warszawskiej, pod koniec lat 20. XX wieku. Ich pseudonim artystyczny wziął się z ich realnej bezkonkurencyjności. Wygrywali większość konkursów powojennych. Do ich najsłynniejszych projektów zalicza się: budynek BGK w Poznaniu, Filharmonia w Rzeszowie, budynek KC PZPR w Warszawie, osiedle Muranów (powstałe na ruinach Getta Warszawskiego), dworzec kolejowy w Katowicach oraz budynek mieszkalny przy ul. Kredytowej 8, pierwszy „Mister Warszawy”.

 

Wyniki wyżej wspomnianego konkursu zostały podane w maju 1966 roku i praca Tygrysów pokonała 86 innych projektów. Konkurencyjną propozycję miał Oskar Hansen, który zaprojektował „składane muzeum” – w zależności od potrzeb, parasolowate platformy obiektu, miały być składane i zanurzane pod ziemię. Na dachach miała rosnąć trawa, by po złożeniu, służyły jako zielona przestrzeń do wypoczynku. Ten pomysł jednak był zbyt nowatorski, jak na tamte czasy, a przede wszystkim był bardzo kosztowny. Natomiast projekt Tygrysów wygrał ze względu na funkcjonalne rozwiązania, walory przestrzenne oraz zalety realizacyjne, w tym prostotę użytych środków. W tym przypadku powściągliwość była atutem. Bryła budynku została uznana za zwartą i czytelną w swoim przekazie.

 

13 listopada 1970 roku oddano budynek do użytku publicznego, po 1 roku i 8 miesiącach budowy. Przy opracowaniach konstrukcyjnych współpracowali również Czesław Ćwieluch i Jan Leśniewski. Kubatura budynku ma ok. 34 000 m3, a powierzchnia użytkowa 5000 m2. Uwzględniając kolejne zagrożenia sejsmologiczne, konstrukcja budynku jest żelbetowa.

 

10 grudnia w Muzeum Sztuki Współczesnej w Skopje została otwarta wystawa “Tygrysy. W zespole siła” poświęcona polskim architektom.

 

 

Author: Emilia Polak

Zdravo na site, jas sum Ema! W dowodzie mam Polak, ale to podobno błąd i powinnam mieć na nazwisko Makedonka 🙂 Moja bałkańska historia rozpoczęła się w 2012 roku, kiedy wyjechałam na swoje pierwsze badania terenowe do Macedonii. Jeździłam tam bardzo często – CEEPUS, Erasmus+, seminaria naukowe, projekty antropologiczne, a nawet festiwal teatralny! Znam ten kraj z poziomu lokalnego, przejechałam go wzdłuż i wszerz. Usiądź ze mną przy tursko kafe, a opowiem Ci piękne macedońskie historie 🙂

Please follow and like us:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *